Luizen

Luizen zijn niet in staat om te springen of vliegen, ze kunnen alleen lopen of kruipen. De overdracht gebeurt hoofdzakelijk door contact van hoofd tot hoofd, wat de luizen toelaat om over te gaan van de ene persoon naar de andere. Minder voorkomend -maar zeker niet uit te sluiten - is overdracht via een vreemd voorwerp zoals mutsen, kammen, sjaals, lakens, kussensloop,…

Als luizen in contact komen met water (bvb. tijdens het wassen van het haar, of in het zwembad) klampen ze zich sterk aan het haar vast. Het is nochtans niet helemaal uit te sluiten dat een enkele luis het haar loslaat. Deze blijft dan drijven op het water en kan dan zo eventueel op een ander hoofdje terechtkomen. Om dit risico uit te sluiten, volstaat het om een badmuts te dragen.

 

Preventieve hulpmiddelen

Preventief gebruik van luizendodende middelen is af te raden! Deze producten kunnen bijwerkingen teweegbrengen. Daarbij neemt met toenemend gebruik van het product ook het risico op resistentie toe.

 

Het beste hulpmiddel om te voorkomen dat een besmetting zich uitbreidt, blijft de regelmatige controle van de gezinsleden, met behulp van een luizenkam.

Elke besmette persoon moet onmiddellijk behandeld worden. Het is echter niet nodig om preventief de andere gezinsleden te behandelen (om het risico op resistentie en bijwerkingen te vermijden).

 

Er zijn ook repellents (luizenwerende middelen) in de handel beschikbaar. Wat betreft de werkzaamheid is er voor deze producten geen enkele studie beschikbaar. Gebruik ervan wordt afgeraden omdat ze de kans op resistentie vergroten. Het repulsieve effect van bepaalde essentiële oliën (rozemarijn, piperonal) is nog niet aangetoond.

 

Diagnose

De diagnose van een besmetting met luizen gebeurt op basis van de aanwezigheid van tenminste één levende luis in het haar. De aanwezigheid van neten is niet representatief voor een actieve besmetting met luizen.

 

De aanwezigheid van luizen is soms moeilijk vast te stellen.

 

Het eerste teken van een besmetting is wel een min of meer hevige jeuk, vooral in de nek en achter de oren. Maar dit symptoom is niet altijd aanwezig.

 

Bovendien zijn luizen ook moeilijk waar te nemen: ze houden niet van licht en zijn meestal niet echt talrijk (over het algemeen een tiental volwassen luizen). Kammen met een luizenkam kan helpen in de opsporing van een besmetting.

 

Visuele inspectie is de bekendste methode. Hierbij worden de haren systematisch doorzocht op de eventuele aanwezigheid van luizen. Dit is echter niet ideaal omdat luizen moeilijk waar te nemen zijn: ze zijn donker, houden niet van licht en zijn meestal niet echt talrijk (over het algemeen een tiental volwassen luizen). Dit zorgt ervoor dat de aanwezigheid van luizen soms moeilijk vast te stellen is.

 

Bij inspectie met de luizenkam wordt een aangepaste kam gebruikt om het haar van wortel tot punt systematisch te kammen. Een luizenkam kan zowel uit plastiek als uit metaal vervaardigd zijn. De voorkeur gaat uit naar rechthoekige of ruitvormige tanden. Bij ronde tanden is de kans groot dat de luizen er tussen glijden. De kam moet in goede staat zijn, want ook bij te flexibele of versleten kammen is de kans om een besmetting over het hoofd te zien groter.

 

De nat-kam methode is de derde en beste detectiemethode. Naast zijn nut in de preventie, is de luizenkam (plastiek of metaal) ook onmisbaar om:
te verifiëren of er luizen aanwezig zijn, bij vermoeden van een besmetting
gedeeltelijk de luizen en eventueel de neten te verwijderen
de werkzaamheid van de antiluizenbehandeling te controleren
een herbesmetting te voorkomen, door een regelmatige controle.

 

De nat-kam-methode

Het te lijf gaan van hoofdluizen behoeft in principe niet veel middelen. Met een geschikte luizenkam, water en balsem (= conditioner) of wat plantaardige olie (vb. olijfolie) kan men een luizenbesmetting succesvol behandelen. Resistentie is bovendien niet mogelijk. Een nadeel van deze methode is dat het een arbeidsintensieve en tijdrovende karwei is. Deze methode vormt een alternatief voor kinderen jonger dan 2 jaar, en wanneer men chemicaliën wenst te vermijden.

 

De werkzaamheid van het kammen hangt af van verschillende factoren. Eerst en vooral moet er een geschikte kam gebruikt worden: de afstand tussen de tanden mag niet meer dan 0,3 mm bedragen.

 

Ook de techniek van het kammen is belangrijk:

  • Maak het haar nat.
  • Breng overvloedig haarbalsem (=conditioner) of eventueel olijfolie aan op het haar. Zorg ervoor dat het haar overal ingestreken is. Laat dit enkele minuten inwerken. De haarbalsem maakt het haar glad, waardoor de luis haar greep op het haar verliest. Doorkam het haar met een gewone kam van achter naar voor (van nek naar voorhoofd toe) om alle knopen uit het haar te verwijderen.
  • Doorkam het haar zorgvuldig met een geschikte luizenkam van achter naar voor en van het ene oor naar het andere. Zorg ervoor dat de kam altijd in contact komt met de hoofdhuid. Veeg na elke kambeweging de luizenkam af aan een stuk wit papier (vb. keukenrol) en controleer of er luizen of neten zijn uitgekamd. Als er luizen in de kam zitten, verwijder ze dan met een tandenstoker. Herhaal dit totdat alle haren minstens 2 maal doorkamd zijn in elke richting.
  • Spoel het haar, was het met een gewone shampoo en kam het met een gewone kam om knopen te verwijderen.
  • Herhaal deze werkwijze minstens 2 keer per week, om zeker te zijn dat alle luizen, uitgekomen na de laatste kambeurt, ook "gevangen" worden.
  • Doe zo verder tot er gedurende 2 opeenvolgende behandelingen geen luis meer gevonden wordt.

Chemische luizenverdelging

  • Malathion
  • Permethrine
  • Dimethicon
  • Isopropylmyristaat
  • Vlugoliën
  • Petroleum
  • Ivermectine
  • Elektrische kam


Hoe neten verwijderen?

Geen enkele lokale behandeling is 100% netendodend. Daarom is het noodzakelijk de behandeling na 7 dagen te herhalen. Verwijdering van de neten kan gebeuren met behulp van een speciale kam, waarvan de afstand tussen de tanden kleiner is dan voor een luizenkam. Het gebruik ervan is echter een heel karwei en kan soms pijnlijk zijn. Het uitkammen gaat gemakkelijker wanneer de hoofdhuid met water nat gemaakt wordt, of na gebruik van een shampoo of een conditioner. Speciale zure shampoos of zure conditioners of een mengsel van lauw water met 50% azijn helpt om de neten beter los te maken van het haar.

 

Opmerkingen en voorzorgen

Gebruik van een kam zou integraal deel uit moeten maken van de behandeling.
Het is niet nodig om het haar van het kind te knippen.

 

Lotions zijn te verkiezen boven shampoos, omdat ze langer met het haar in contact blijven (ze drogen op het haar) en omdat ze meer geconcentreerd zijn.
Om de werkzaamheid te garanderen is het noodzakelijk om de instructies voor gebruik aandachtig te lezen en te volgen. Het product moet aangebracht worden op al het haar en op de hoofdhuid, vooral achter de oren en in de nek.
Sprays en lotions mogen niet gebruikt worden bij astmapatiënten.

 

Lotions op basis van alcohol zijn ontvlambaar en moeten dus gebruikt worden, ver van elke warmtebron (haardroger, bvb.) of vlam. Daarenboven kan warmte bepaalde insecticiden inactiveren, zoals malathion oa.

 

Een middeltje uit grootmoeders tijd, nl. het dragen van een badmuts of omwinden van het hoofd met plastiek, na het aanbrengen van een antiluizenbehandeling, is compleet af te raden. Dit zorgt er alleen maar voor dat de verdelgingsmiddelen snel door de huid dringen en in de bloedbaan kunnen terecht komen!

 

Indien een besmetting vastgesteld wordt, is het belangrijk elk lid van het gezin, en andere personen die dicht contact hadden, te controleren om herbesmetting te vermijden.

 

Wat met besmette voorwerpen en kledij?

Een luis overleeft slechts een tweetal dagen zonder bloed te zuigen. Toch is het aangewezen ook de voorwerpen en kledij waarmee een besmet persoon in contact is gekomen te behandelen.

 

Kammen en andere haaraccessoires kunnen gereinigd worden, bvb. met een tandenstoker of onderdompeling in water van 60°C gedurende 30 seconden. Gebruik van een ontsmettingsmiddel is niet nodig.

 

De luizen die eventueel achterblijven op de lakens en kussenslopen kunnen gedood worden door het beddengoed gedurende 30 seconden onder te dompelen in water van meer dan 60°C, door te wassen op meer dan 60°C of door 15 minuten in de droogkast bij meer dan 70°.

 

Dezelfde maatregelen kunnen ook genomen worden voor de kledingsstukken die met het hoofd in contact komen (mutsen, sjaals, petten), als ze deze temperatuur kunnen verdragen. Anders kunnen ze gedurende 15 dagen in een plastiek zak gestopt worden (om zeker te zijn dat de neten dood zijn, want deze kunnen zich verder ontwikkelen, ook als ze verwijderd zijn van hun gastheer), of enkele dagen in de diepvries.

 

Gebruik van een insecticide op deze voorwerpen is niet aangewezen.
Reiniging van tapijten en meubels is niet nodig, omdat de kans dat luizen daar overleven zeer klein is.